De vele kanten van leesbegrip


14 juni 2019

Deze studie biedt een overzicht van wat uit onderzoek bekend is over effectief onderwijs in begrijpend lezen. De rapportage vormt het kader voor een peiling naar de stand van zaken in het begrijpend leesonderwijs aan het eind van het basisonderwijs die in 2021 wordt uitgevoerd.

Centraal staat de vraag welke elementen van begrijpend leesonderwijs in het basisonderwijs bijdragen aan vergroting van het leesbegrip en de leesmotivatie van leerlingen. In hoofdstuk 1 wordt het concept leesbegrip gedefinieerd. Daarna volgen negen hoofdstukken, waarin telkens één factor centraal staat die bijdraagt aan leesbegrip en bijgevolg deel uit zou dienen te maken van het begrijpend leesonderwijs:

  1. Werk aan het opbouwen van kennis;
  2. Bouw aan woordenschat;
  3. Zorg voor verschillende typen geïntegreerde teksten en besteed aandacht aan tekststructuur;
  4. Leer leerlingen strategische lezers te worden;
  5. Discussieer met leerlingen over teksten;
  6. Integreer lezen en schrijven;
  7. Zorg voor een motiverende leesomgeving;
  8. Monitor en toets leesbegrip in de klas;
  9. Differentieer.

Elk hoofdstuk presenteert de best beschikbare bewijzen voor de betreffende factor. Tevens is in dit literatuuronderzoek een inventarisatie gemaakt van (intern)nationale begrijpend leesprogramma's, waarin elementen van effectief begrijpend leesonderwijs zijn gecombineerd, geïmplementeerd en getest in reguliere onderwijssettings.

De rapportage wordt in hoofdstuk 11 afgerond met een samenvatting van de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen voor het onderwijs in begrijpend lezen. Het onderzoek bevat tevens drie bijlages: een overzicht van de bronnen voor het meten van begrijpend leesinstructies, een overzicht van instrumenten om de leesmotivatie te meten en een overzicht van instrumenten om leerkracht-/onderwijskenmerken te meten.


Jaar van uitgave: 2019

Houtveen, A.A.M., Steensel R.C.M. van, en Rie, S. de la (2019). De vele kanten van leesbegrip. Literatuurstudie naar onderwijs in begrijpend lezen in opdracht van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek en de Inspectie van het Onderwijs. NWO: Den Haag'