Ruimte voor nieuwe talen: Keuzes rond nieuwkomers op de basisschool


23 januari 2019
contact: Jantien Smit

Deze handreiking is opgesteld door taallectoren aan diverse lerarenopleidingen en is bestemd voor alle professionals rondom nieuwkomers in het basisonderwijs. Nieuwkomers zijn mensen voor wie Nederland een nieuw land is en het Nederlands een tweede of derde taal is. In de handreiking worden een aantal thema’s behandeld door wetenschappelijke literatuur te combineren met praktijkervaringen. Hieruit komen per thema een aantal adviezen voort.

Een belangrijke vaststelling is dat meertaligheid geen uitzondering, maar de norm is. Het merendeel van de mensen is meertalig. Daarnaast blijkt dat men bij het leren van een tweede taal voortbouwt op de eerste taal. De moedertaal is hierbij niet alleen belangrijk voor de talige ontwikkeling, maar ook voor de identiteit van het kind en de intellectuele ontwikkeling. Taal wordt hierbij benaderd vanuit de functioneel-communicatieve benadering: taal is een communicatiemiddel om betekenis uit te drukken en om kennis te construeren of tot je te nemen. Ook neemt mondelinge interactie een belangrijke rol in en moet er adaptief en met veel differentiatie worden gewerkt aan de hand van thematisch onderwijs. Daarnaast worden er adviezen gegeven met betrekking tot de intake van de leerlingen en de organisatie van onderwijs aan nieuwkomers.

Het aantal nieuwkomers op jaarlijkse basis is zeer variabel op scholen. In de handleiding wordt ervoor gepleit om een structurele samenwerking op te bouwen tussen basisscholen, gemeenten, opleidingen en wetenschappers. De handreiking moet hierbij een ondersteunende en inspirerende rol vertolken om discussie en uitwisseling teweeg te brengen.


Hajer, M. & Spee, I. (2017). Ruimte voor nieuwe talenten: Keuzes rond nieuwkomers op de basisschool. Lectoreninitiatief Professionalisering Taalonderwijs Nieuwkomers.