Het ERK


Het Europees Referentiekader (ERK) is een systeem van niveaubeschrijvingen voor leerders van alle moderne vreemde talen. Het verschaft een gemeenschappelijke basis om eenduidige leerdoelen te stellen, vorderingen te meten, niveau te bepalen en uiteindelijk na te gaan in hoeverre de gestelde doelen bereikt zijn. Het biedt daarmee tevens een raamwerk voor de uitwerking van lesprogramma's, leerplanrichtlijnen en examens.

Zes taalcompetentieniveaus

Het ERK onderscheidt zes taalcompetentieniveaus. Het verwijst naar taalgebruikers als beginnend (A), onafhankelijk (B) en vaardig (C). Elke categorie kent twee niveaus. De beschrijvingen van de verschillende vaardigheden zijn functioneel: ze geven aan in welk soort situaties iemand zich kan redden, en de vereiste mate van correctheid van taalbeheersing. Het ERK beschrijft vaardigheidsniveaus van taalbeheersing, in termen van:

  • taalomvang: wat moet je kunnen, in welke contexten en voor welke doelen?
  • taalcomplexiteit en mate van correctheid: hoe goed moet je het kunnen?

ERK in de examenprogramma's

Met de invoering van de nieuwe tweede fase in 2007 is ook het ERK in de Nederlandse examenprogramma's geïntroduceerd. De streefniveaus aan het eind van het voortgezet onderwijs zijn in 2007 (in 2013 voor Chinees) voor alle officiële schooltalen gerelateerd aan de niveaus van het ERK. Met ingang van 2009 (vmbo), 2010 (havo) en 2011 (vwo) maakt het College voor Toetsen en Examens een specificatie bekend van de examenstof van het centraal examen leesvaardigheid, waarbij het niveau in termen van het ERK wordt vastgesteld. De ERK-niveaus van de opgaven in de centrale examens mvt zijn gebaseerd op de koppelingsonderzoeken van Cito uit 2006 (Duits, Engels en Frans) en 2007 (Arabisch, Russisch, Turks en Spaans), waarin de relatie is onderzocht tussen enerzijds het examenprogramma en het ERK en anderzijds de examenopgaven en het ERK.
De streefniveaus voor de overige vaardigheden, die in het schoolexamen worden getoetst, zijn door SLO uitgewerkt in ERK-niveaus in de handreikingen schoolexamens. Die hebben geen verplichtend karakter. OCW verkent op dit moment de mogelijkheden om het ERK in regelgeving verder te verankeren. Het ERK is dus voorlopig nog niet verplicht.

geselecteerde documenten

De volgende documenten helpen je verder op weg rond dit thema:

Taalprofielen 2015
Taalprofielen is een uitwerking van de descriptoren van het Europees Referentiekader in concrete voorbeelden van situaties en taalhandelingen. De publicatie is in 2004 samengesteld en is door zijn heldere, praktische structuur een belangrijk hulpmiddel geworden voor de modernevreemdetalendocent. Van de publicatie is vanaf nu een herziene versie beschikbaar.

ERK-niveau schrijfvaardigheid Engels, Duits en Frans
Het onderzoek waarvan dit rapport verslag doet, koppelt schrijfprestaties Engels, Duits en Frans van leerlingen van havo 5 en vwo 6 aan bereikte ERK-niveaus. Het rapport schetst de aanleiding voor en de opzet van het onderzoek, beschrijft de kenmerken van de onderzoeksgroep, gaat in op de constructie van de voor het onderzoek gebruikte de toetsen, het beoordelingsvoorschrift en de beoordelingsprocedure om tot scores te komen. Het rapport beschrijft vervolgens hoe de verzamelde schrijfproducten aan een internationale standaardbepalingsprocedure zijn onderworpen om het ERK-niveau vast te stellen.

Toetsen en beoordelen met het ERK
Dit document is bedoeld voor talensecties die al enigszins bekend zijn met het Europees Referentiekader en besloten hebben ermee te gaan werken. Als je als mvt-sectie daarvoor kiest, is het de bedoeling dat je ook gaat toetsen volgens het ERK. Maar hoe pak je dat aan? Wat moet er getoetst worden? Hoe zet je een goede ERK-toets in elkaar? Waarop moet je beoordelen, en hoe? Zijn er voorbeelden van opgaven beschikbaar? De publicatie biedt praktische hulp bij een aantal zaken: het opstellen van een meerjarentoetsplanning; het maken van een blauwdruk voor een ERK toets; het maken van een correctievoorschrift volgens ERK-criteria en het normeren van de resultaten.

Wat vinden docenten van www.erk.nl? Resultaten online-enqûete
Deze publicatie is relevant voor iedereen die direct of indirect betrokken is bij de invoering en toepassing van het Europees Referentiekader, dat in 2011 tien jaar bestond. In 2008 is een omvangrijk ERK-implementatieplan gestart, met als belangrijkste product de website www.erk.nl. Dit document bevat de resultaten van een on-line enquête onder docenten Duits, Engels, Frans en Spaans, bedoeld om het volledig ontwikkelde product te evalueren. Die resultaten zijn overwegend positief. De website geniet grote bekendheid onder docenten. Zij kunnen er over het algemeen vinden wat ze nodig hebben en vinden de structuur overzichtelijk. Aanbevelingen die gedaan worden hebben betrekking op onder meer het actueel houden van het onderdeel over relevante publicaties en links.

wERK in het veld. Ervaringen met ERK-implementatie gebundeld
Deze publicatie is bedoeld voor docenten moderne vreemde talen, schoolleiders en taalcoördinatoren. Het bevat de ervaringen van negen scholen die in een tweejarig traject ERK in hun talenonderwijs hebben geïmplementeerd. Die ervaringen kunnen dienen als inspiratiebron en richtsnoer voor andere scholen. In de interviews met de kartrekkers op de deelnemende scholen worden telkens de speerpunten en de concreet bereikte resultaten gepresenteerd. Daarna volgen zeven struikelblokken waarover de scholen zich gezamenlijk gebogen hebben en waarbij zij mogelijkheden voor aanpak hebben voorgesteld. Afgesloten wordt met een beknopte lijst aandachtspunten voor een succesvolle implementatie van ERK.

contactpersoon

Daniela Fasoglio

links