Aan de slag

16 december 2019

Hoe kun je de vertrouwde én de nieuwe schalen van het ERK gebruiken bij de ontwikkeling van je taallessen? We hebben met leraren en lerarenopleiders een paar tips verzameld om je op weg te helpen.

Zoek je inspiratie en ideeën? Klik op ‘lesvoorbeelden’. Wil je de can-do statements snel kunnen vinden zonder de hele Companion Volume te moeten lezen? Klik op ‘can-do statements’.

Aandachtspunt 1

Er zijn schalen van drie verschillende soorten:

  • Schalen die taalactiviteiten beschrijven. Bijvoorbeeld ‘Een publiek toespreken’, ‘Creatief schrijven’, of ‘TV, film en video kijken’.
  • Schalen die taalcompetenties beschrijven. Bijvoorbeeld ‘Grammaticale nauwkeurigheid’, ‘Bereik van de woordenschat’ of ‘Orthografische beheersing’.
  • Schalen die strategieën beschrijven. Bijvoorbeeld ‘Taal aanpassen’, ‘Planning’ of ‘Compensatie’.

TIP

Gebruik de schalen over taalactiviteiten vooral als inspiratie om leerdoelen te formuleren en opdrachten te bedenken.
Gebruik de schalen over taalcompetenties vooral als inspiratie om de succescriteria te formuleren: wanneer hebben leerlingen het goed gedaan? De succescriteria komen dan ook terug in de beoordeling.
En vergeet niet dat het toepassen van strategieën het succes van de communicatie mede bepaalt.

Aandachtspunt 2

Het ERK bevat heel veel schalen met veel descriptoren. Dat kan ten koste gaan van de overzichtelijkheid van het hele referentiekader.

TIP

De omvang van het ERK biedt juist ruimte voor eigen keuzes. Je hoeft zeker niet alle schalen te gebruiken! Kies de schalen die in jouw curriculum, voor jouw leerlingen en hun niveau relevant zijn. Raadpleeg voor een overzicht van de schalen de pagina ‘can-do statements’.

Aandachtspunt 3

De Companion Volume besteedt veel aandacht aan ‘mediation’. Dat is een onbekend begrip in het onderwijs. Het lijkt in eerste instantie moeilijk om een voorstelling te krijgen van wat dat precies inhoudt, en wat je eraan hebt in de talenlessen.

TIP

Leraren en lerarenopleiders die de schalen voor ‘mediation’ hebben verkend, zijn het met elkaar eens: het is een vernieuwend element waar je concreet iets mee kunt. Bijvoorbeeld als je vaardigheden met elkaar wilt combineren, of als je leerlingen wilt leren kritisch informatie te verwerken en over te brengen. Neem even de tijd om de schalen voor ‘mediation’ door te lezen om een concreet beeld te krijgen.

Aandachtspunt 4

Het ERK schrijft weliswaar geen didactiek voor, maar gaat wel uit van een uitgesproken visie op het leren van talen: een taal leer je om en door deel te nemen aan de samenleving. Interactie en dialoog zijn daarbij essentieel. Talen leren is, met andere woorden, zowel een cognitieve als een sociale activiteit.

TIP

Voordat je aan de slag gaat met het ERK, denk eerst na over je eigen visie op talen leren. Past jouw visie bij de visie die aan de basis ligt van het ERK? Lees eventueel het hoofdstuk in de Companion Volume die daarover gaat.