Formatief evalueren

geplaatst: 29 januari 2019

Docenten hebben inzicht in de te bereiken beheersingsniveaus van hun leerlingen en de daarbijhorende doelen. Dat inzicht is nodig om de leerlingen te kunnen begeleiden op weg naar de gewenste resultaten. Om na te gaan hoe leerlingen vorderen in hun proces van taalverwerving kan formatieve evaluatie een rol spelen.

Wat is formatief evalueren?

Het zijn alle activiteiten die leerlingen en docent uitvoeren om de leeractiviteiten van leerlingen in kaart te brengen, te interpreteren en te gebruiken om betere beslissingen te maken over vervolgstappen (Black & Wiliam, 1998). Formatief evalueren heeft dus als primair doel om leerlingen inzicht te geven in hun eigen leerproces en onderwijs op maat te geven (o.a. Hattie & Timperley, 2007; Sluijsmans e.a., 2013; William & Leahy, 2015).

Goed inzicht hebben in het leerproces betekent voor zowel docenten als leerlingen dat zij:

  • helder hebben waar zij naartoe werken (feedup);
  • een goed beeld hebben van waar zij staan (feedback);
  • met gerichte instructie en feedback (nog) niet behaalde doelstellingen kunnen bereiken (feedforward).

Plaatje FE

The five key strategies of formative assessment. Adapted from Leahy, Lyon, Thompson & William, 2005.

Als docent begeleid je het leerproces van leerlingen, waarbij leerlingen de kans krijgen om te laten zien waar ze staan, ze fouten mogen maken én ze kunnen laten zien hoe zij zich hebben ontwikkeld.

Veel docenten zouden formatieve evaluatie meer willen inbedden in hun lespraktijk, maar hebben behoefte aan meer houvast hierbij. Op deze website vind je inspirerende voorbeelden, achtergrondinformatie en uitwerkingen hoe je formatieve evaluatie in kunt zetten binnen het moderne vreemdetalenonderwijs.

geselecteerde documenten

De volgende documenten helpen je verder op weg rond dit thema:

Inside the black box: raising standards through classroom assessment
Formatieve assessment is een essentieel onderdeel van het werk in de klas en kan de prestaties van leerlingen verhogen. Dit artikel focust op wat er werkelijk gebeurt in de interactie tussen docenten en studenten. De auteurs richten zich op één aspect van het onderwijs: formatieve assessment. Zij betogen dat standaarden alleen kunnen worden verhoogd door veranderingen die door leerkrachten en leerlingen direct in de praktijk gebracht worden. Er is het nodige harde bewijs dat formatieve evaluatie een essentieel onderdeel van het werk in de klas is en dat gerichte aandacht ervoor prestaties kan verhogen. Zij laten verschillende manieren zien hoe formatieve assessment kan worden verbeterd en geven vier stappen om tot die verbetering te komen.

Cijfers geven werkt niet
Een van de eerste vragen die elke leraar zichzelf stelt, is hoe hij zijn leerlingen iets kan aanleren. Wat is de meest effectieve manier om ze de beoogde kunstjes en kennis bij te brengen? John Hattie heeft deze vraag beantwoord met 2 woorden: formatieve evaluatie. Ofwel, leerlingen die hun eigen werk kunnen beoordelen. Maar hoe doe je dat? Wiliam geeft in dit boek tips waarmee je als leraar continue kunt controleren of je leerlingen het doel van een les hebben begrepen, of je les geland is en welke informatie ze nog nodig hebben om het einddoel te bereiken.

Formatieve evaluatie in het leesonderwijs (pdf, 927 kB)
In dit artikel gaat Carmen Damhuis in op de vragen ‘Wat is formatieve evaluatie?’ en ‘Hoe kan formatieve evaluatie in het leesonderwijs ingezet worden?’. De auteur bespreekt een aantal recente en relevante onderzoeken naar formatief evalueren. Wat kunnen we uit deze onderzoeken leren voor de onderwijspraktijk?