Voorbeeldmaterialen

4 december 2019

Actieplan sociale veiligheid op schoolPO-Raad, VO-Raad, 2014. Doelgroep: PO, VO
De PO-Raad en VO-raad hebben samen een plan van aanpak opgesteld om op korte termijn pesten te verminderen en te voorkomen.

Beertje anders, Weerbaar.info, 2010-2015. Doelgroep: PO 1-2
Sociaal-emotionele ontwikkeling voor kleuters. Aan de orde komen sociaal-emotionele onderwerpen als normen en waarden, ruzie maken, plagen en pesten en een ander buitensluiten. Rondom pesten is een themapakket samengesteld 'Voorkom pesten'.

​Beste vrienden, beste burgers, CED-Groep, 2011. Doelgroep: SO-cluster 3-4, VSO-cluster 3-4
Methode voor sociale competentie en democratisch burgerschap, bedoeld voor het (voortgezet) speciaal onderwijs.
Aan de orde komen: het maken van keuzes, invloed uitoefenen, verantwoordelijk zijn, betrokkenheid tonen, samenwerken.
Dit materiaal is gerelateerd aan De Vreedzame School.

Danny, werkboek sociale vaardigheden op school, Eenvoudig Communiceren, 2014. Doelgroep: PRO, VSO-cluster 4
Aan de hand van elf korte verhaaltjes worden jongeren geconfronteerd met 'sociaal onwenselijk' gedrag.

Effectief werken met groepen, praktische tips voor wat je wel en niet moet doen met groepen, Panta Rhei, 2015. Doelgroep: PO, VO
Boek voor docenten basisscholen, voortgezet onderwijs en groepsleiders. Waar moet je rekening mee houden als je met een groep werkt? Het boek bevat een verzameling tips, do's en don'ts voor het werken met groepen.

Fair playAnne Frank Stichting, 2014. Doelgroep: VMBO 1-4, H 1-5, V 1-6
Educatieve online game over discriminatie, om met leerlingen in gesprek te gaan over vooroordelen en discriminatie. Het spel daagt spelers uit om bewust na te denken over hun eigen handelen: welke rol neem jij aan op cruciale momenten?

Gedragen gedrag, Stichting School & Veiligheid, 2014. Doelgroep: PO 1-8, VMBO 1-4, H 1-5, V 1-6
Spel voor onderwijsteams om met elkaar in gesprek te komen over gedrag op school. Doel is om gewenst en ongewenst gedrag bespreekbaar te maken en samen tot afspraken en regels te komen. Het spel wordt gespeeld aan de hand van kaartjes die zijn ingedeeld in verschillende thema's zoals pesten, seksueel gedrag, school en privé, sociale media en diversiteit.

Gelukskoffer - lessen in geluk, 2017. Doelgroep: PO 1-8
Methode voor persoonlijke ontwikkeling waarbij kinderen zichzelf en de ander leren kennen en vertrouwen, de basis voor een positief schoolklimaat (en daarmee sociale veiligheid). Bestaat uit koffertjes voor de kinderen, lesboekjes en software voor het digibord, aangevuld met een koffer met lesmateriaal voor de leerkracht. Zeven lessen in geluk met als thema's: wat is geluk, positief denken, dankbaarheid, talenten, zelfvertrouwen, toekomstdromen, geluk doorgeven. Implementatietraining mogelijk.

Hero of Humanity, Rode Kruis, 2015-2017. Doelgroep: VO 4-6, MBO
Interactieve game waaarin jongeren dilemma's voorgeschoteld krijgen en in gesprek gaan over hun eigen hulpbereidheid. Beschikbaar als gastles en als online lesmateriaal voor docenten.​ Met handleiding.

Kanjertraining, 2010-2014. Doelgroep: PO 1-8, VO 1-3
'Kanjertraining' richt zich op het creëren van een veilig klassenklimaat en op het verminderen van emotionele problemen en gedragsproblemen.
Beoordeeld (en voorlopig goedgekeurd) anti-pestprogramma.
Proefschrift: Effects of Kanjertraining (Topper Training) on Emotional Problems, Behavioural Problems and Classroom Climate, Lilian Vliek (2015)
SLO analyse Burgerschapsvorming (pdf, 632 kB) (2016).
SLO analyse seksuele diversiteit (2014). De analyseresultaten voor het onderdeel 'Max en seksualiteit'zijn te vinden vanaf pagina 29.

Krachtenspel.nl, 2018. Doelgroep: PO 5-8, VO, MBO, HBO
Website met werkmateriaal Sociaal Emotionele Educatie (SEE). Het biedt materiaal voor een intergrale aanpak en preventie van sociale problemen zoals agressie, werkstress, intimidatie, verslaving, nepnieuws, vooroordelen, integratie, machtsmisbruik en verwarring. Het Krachtenspel-spel is een onderdeel van de website waar ook verhalen en activiteiten voor de verschillende leeftijdsgroepen zijn te vinden. Het materiaal is ook geschikt voor informele begeleiders en vrijwilligers.

Kwink, sociaal-emotioneel leren op school, Kwintessens NVZ Uitgeverij, 2014. Doelgroep: PO 1-8
Online methode voor sociaal-emotioneel leren (SEL), inclusief burgerschap, sociale integratie en mediawijsheid. De methode is gericht op preventie (van bijvoorbeeld pesten op school) en de kracht van een veilige groep. Op de website Kwink op school is ook een wetenschappelijke onderbouwing en verantwoording te vinden.

Leefstijl, sociaal-emotionele vaardigheden, Edu'Actief, 2002-2013. Doelgroep: PO 5-8, SBO, PRO, VO 1-6, VSO-cluster 3-4
Doel van de methode: het stimuleren van een gezonde ontwikkeling en het voorkomen van ongewenst gedrag.
SLO analyse Burgerschapsvorming (2016) (pdf, 638 kB).

Ontwikkeling in de groep, groepsdynamica bij kinderen en jongeren, tweede editie, Uitgeverij Coutinho, 2017. Doelgroep: PO, VO
Boek met theorie over groepsprocessen bij kinderen en jongeren, aangevuld met de praktische toepassing ervan aan de hand van voorbeelden en interventies. Doel is dat de docent groepsdynamische processen kan bijsturen en zo bijdraagt aan een goede ontwikkeling van de groep en de leerlingen afzonderlijk. Ondersteunende website met spel- en werkvormen en aanbevolen literatuur.

Praattoppers, verbeter de gespreksvaardigheden van kinderen met humor, spelletjes en complimenten, De Filosofiejuf, Alles is rond, 2018. Doelgroep: PO 4-8
Methode waarmee kinderen leren op een positieve manier met elkaar in gesprek te gaan. Ze leren naar elkaar te luisteren, vragen aan elkaar te stellen, te redeneren en zich in een ander te verplaatsen. Gebaseerd op het principe van Tips en Tops.
Bevat 26 complimentenkaarten met daarin een spel voor elk van de 26 gespreksvaardigheden.

​Respect Education Foundation (REF)Lesmaterialen via LessonUpDoelgroep: PO, VO, MBO
REF ontwikkelt lesmaterialen voor alle typen onderwijs. De lessen geven concrete invulling aan sociale veiligheid, burgerschap en mentorlessen. REF biedt:
- Lessenrekens om bepaalde doelen in de klas te behalen zoals groepsdynamica of cyberpesten aanpakken.
- Losse lessen om thema's (diversiteit, vluchtelingen etc.) te behandelen of basisvaardigheden (actief luisteren, oordeel uitstellen) aan te leren.
Alles lessen worden kosteloos, online aangeboden en zijn te gebruiken op het digibord via LessonUp.

Sociale veiligheid in en rond scholen, ITS, 2014. Doelgroep: PO, VO, (V)SO
In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is de monitor Sociale Veiligheid uitgevoerd onder scholen in het Voortgezet (Speciaal) Onderwijs (v(s)o) en het Primair (Speciaal) Onderwijs (p(s)o). Deze monitor, wordt tweejaarlijks door het ITS, Radboud Universiteit Nijmegen, afgenomen.

Taakspel, CED-groep, 2007-2013. Doelgroep: PO 1-8, SBO, VO 1-3, SO-cluster 3, VSO-cluster 3
Groepsgerichte aanpak om leerlingen spelenderwijs te leren zich beter aan de klassenregels te houden. Er zijn varianten voor de verschillende doelgroepen.
Beoordeeld (en voorlopig goedgekeurd) anti-pestprogramma. In aansluiting hierop wordt het programma vanaf medio 2015 gedurende twee jaar wetenschappelijk onderzocht op zijn effect.

Team Toppers, het Belbin teamrollenmodel voor kinderen en jongeren, Uitgeverij Pica, 2015. Doelgroep: PO 5-8, VMBO 1-4, H 1-5, V 1-6
Spelvorm om te werken aan talentontwikkeling en groepsvorming. Het spel is gebaseerd op het Belbin teamrollenmodel, een model uit de organisatiepsychologie. Doel is kinderen en jongeren inzicht te geven in hun eigen talenten en die van anderen met als insteek: iedereen doet ertoe!

TeamPlay met Belbin, TeamPlay, 2018. Doelgroep: VO, MBO
​Combinatie van trainingen (voor docenten, mentoren of coaches), lessen en online tests waardoor leerlingen in het voortgezet onderwijs leren om op een positieve, constructieve manier samen te werken. Het lespakket bestaat uit zes lessen van 50 minuten voor leerlingen van leerjaar 1 tot en met 4. En een uitbreidingsset van twee lessen voor leerlingen in 5 havo of 6 vwo. In het lesprogramma leren leerlingen elkaars verschillende kwaliteiten en behoeften herkennen en werken ze aan een imaginaire samenleving 'Happy island'.

De Vreedzame School, CED-groep, 2006-2015. Doelgroep: PO 1-8, SBO, peuters
De Vreedzame School is een programma voor sociale competentie en democratisch burgerschap.
Beoordeeld (en voorlopig goedgekeurd) anti-pestprogramma.
In 2015 is de map 'Werken aan Sociale Veiligheid' verschenen. Een extra handreiking om sociale veiligheid van kinderen te bevorderen, pesten te voorkomen en in te grijpen bij pestincidenten.
SLO analyse Burgerschapsvorming in leermiddelen primair onderwijs (2008)
De analyseresultaten van 'De Vreedzame School' zijn te vinden vanaf pagina 35.

Vriend & vijand in de klas, Critical Mass, 2016. Doelgroep: VO, MBO
Digitaal interactief schoolbreed project over sociale veiligheid op school. Het project stimuleert de actiebereidheid bij leerlingen, docenten en school-leidingen om sociale veiligheid op school te vergroten. Vier thema's (games): buitensluiten, ingrijpen, discriminatie, (cyber)pesten. Vijftien opdrachten en een onderzoek op school.

Week van Respect, Respect Education Foundation, 2018. Doelgroep: PO 6-8
Jaarlijkse campagne in de tweede week van november over respect, identiteit, tolerantie en actief burgerschap. Elk jaar is er een speciaal thema met bijbehorend lesmateriaal.