Voorbeeldmaterialen

12 december 2019

ABD-les voor Actief Burgerschap en DemocratiePublicon, 2013. Doelgroep: PO 6-8
Lesprogramma van twee of drie lessen (door externe docenten van Publicon) om kinderen te laten ervaren dat actief burgerschap het startpunt vormt van een democratische samenleving en hoe democratie werkt. Ze leren over draagvlak en vertegenwoordiging en wat een kinderwijkraad inhoudt. Ze gaan zelf aan de slag met ideeën uitwerken, debatteren en plannen maken. Wie dat wil kan zich opgeven voor de kinderwijkraad. Tijdens de derde les zijn er verkiezingen, waarbij op de plannen gestemd wordt.

Actief-Democratisch Burgerschap(voorheen 'De Deugdenboom'), 2017. Doelgroep: PO 1-8
Deze stichting ontwikkelt lesmateriaal en geeft trainingen aan teams en leerkrachten over morele ontwikkeling en democratische vorming. Voor de onder- en middenbouw zijn lessen beschikbaar over een aantal fundamentele deugden die onze democratie schragen. Denk aan: beleefd zijn, moed, vriendelijkheid, volharding en verantwoordelijkheidszin. In de bovenbouw is er aandacht voor maatschappelijke thema's zoals 'vrijheid en respect' en 'democratie en dictatuur'. Ook worden lessen aangeboden over vijf wereldgodsdiensten. De kosten incl. training en begeleiding zijn eenmalig € 9,- per leerling en en jaarlijkse bijdrage van € 1,- per leerling. Meer informatie: actief-democratischburgerschap.nl

De Derde KamerEerste en Tweede Kamer der Staten Generaal, ProDemos, 2014. Doelgroep: PO 7-8
Het lesmateriaal van de Derde Kamer bestaat uit twee koffertjes. Het eerste deel behandelt de thema’s Prinsjesdag, Wie is de baas, Verkiezingen en Democratie. Het tweede deel gaat vervolgens wat dieper in op deze thema’s.
Iedere les (van ongeveer een uur) heeft dezelfde opbouw: een kort filmpje, een handboekje met informatie en vragen en een debatspel.
De filmpjes zijn te downloaden via de website www.derdekamer.nl

De democratie en ikEenvoudig Communiceren, 2018. Doelgroep: PrO
Werkboek over democratie: verkiezingen, koningshuis, Nederland in Europa, rechten en plichten als burger, volksvertegenwoordiging.
Geschreven in makkelijke taal. Maakt deel uit van de reeks: 'Mijn leven; zelf denken, zelf doen'. Met bijbehorend lespakket.

Dialoog als burgerschapsinstrumentMethodiekbeschrijving peer education voor tweedegraads lerarenopleidingen, SLO, Diversion, 2015. Doelgroep: Leraren in opleiding
In deze handreiking wordt beschreven hoe de peer education methodiek kan worden ingezet om concrete vragen, die leraren bezighouden over het aangaan van dialoog met leerlingen, te beantwoorden. Er wordt uitgelegd hoe je een gesprek over gevoelige burgerschapskwesties stapsgewijs kunt vormgeven.

Gastles en rechtbankbezoekProDemos. Doelgroep: VO
Scholen kunnen een gratis gastles boeken om het bezoek aan de rechtbank voor te bereiden. De klas bezoekt een week later de rechtbank voor een politierechterzitting.
De gastles biedt activerende onderdelen. In het onderdeel 'Hoe lossen we dit op?' bespreken we de verschillende manieren die we in Nederland hebben om conflicten op te lossen. Een echte rechtszaak wordt nagespeeld. Tot slot bepaalt de groep de strafmaat.

How to Wilhelmus, Nationale Opera & Ballet, Universiteit Utrecht en het Meertens Instituut, 2019. Doelgroep: VO 1-2
Website waarop leerlingen aan de slag kunnen met ons nationale volkslied. Ze ontdekken het verhaal achter de tekst en de muziek vanuit het idee dat het Wilhelmus 450 jaar geleden dezelfde functie had als sociale media nu. Met de jambox kunnen ze hun eigen Wilhelmus maken. In het docentengedeelte vind je gratis downloadbaar lesmateriaal, extra teksten en opdrachten.

Katern Verkiezingsprojectbij de Vreedzame School, CED, 2017. Doelgroep: PO 8
Te downloaden lesmateriaal over democratie en democratische verkiezingen voor de Tweede Kamer. De twee lessen zijn bedoeld om de leerlingen inzicht te geven in de werking van de verkiezingen en de
democratische instituties die daarmee gekozen worden. Ze dienen ook als begeleiding bij het organiseren van verkiezingen op school.

Kids4PresidentKids4Dreams. Doelgroep: PO 5-8
Lessenreeks van tien lessen (van 60 min.) waarbij leerlingen onderzoek doen naar onze grootste politieke partijen en ons huidige politieke stelsel. Daarna richten ze hun eigen politieke partij op waarmee ze hun visie op de maatschappij en missie presenteren. Ze voeren campagne en houden een verkiezingsdebat. Het materiaal bestaat uit een handleiding en (kopieerbare) leerlingenmapjes. De school kan de leerlijn na aanschaf (eenmalig € 350,-) zelf uitvoeren of laten doen tegen een uurtarief.

Kies voor Kids, Prodemos, 2015. Doelgroep: PO 7-8
Herzien lespakket van zes lessen, waarin wordt ingegaan op gemeentepolitiek, aan de hand van voorbeelden dicht bij huis. Als voorbereiding op deelname aan de Kindergemeenteraad. Dertig lesboekjes en een docentenhandleiding.

Niet eerlijkAuteursbond, sectie educatieve auteurs, 2018. Doelgroep: PO 1-2
Educatieve parel 2018. Burgerschap in groep 1-2 van het basisonderwijs. Door overleggen en samenwerken worden kleuters zich er van bewust dat anderen anders tegen situaties aan kunnen kijken dan zijzelf. Gratis te downloaden: lesschema, situatiekaartjes en diploma.

OK of niet OK?, De Rolf groep, 2014. Doelgroep: PO 1-2
Regels, normen en waarden zijn niet altijd en overal hetzelfde en verschillen ook nog eens van cultuur tot cultuur. Bij dit spel worden aan kleuters situaties voorgelegd die ze moeten beoordelen als wel of niet oké. De situaties kunnen besproken worden in de groep.

OnderwijskrantenProDemos, 2013-2016. Doelgroep: PO 8, VMBO 3-4, H 4-5, V 5-6
Per jaar verschijnen twee Onderwijskranten met werkvormen, beeldmateriaal en lesideeën die aansluiten bij de actualiteit en passen binnen het curriculum. Voor groep 8 is een Kinderkrant verschenen: Groep 8 aan de macht.
Eerder verschenen kranten zijn nog als pdf opvraagbaar in het archief met lesmateriaal.

Op zoek naar gedeelde waarden, handreiking waarden en burgerschapsvorming op scholen, SLO, 2015. Doelgroep: PO, VO
Deze handreiking is bedoeld om schoolleiders te ondersteunen in het vormen van een visie op waarden en om het proces van waardenontwikkeling in de school te bevorderen. In hoofdstuk twee is  een stappenplan (inventarisatie, implementatie, borging) opgenomen om een dialoog over waarden te starten, consensus over de waarden van de school te bereiken en zo een schoolspecifieke visie op waarden te vormen.

​​​Provinciale Statenverkiezingen in het nieuws 2019Nieuws in de klas, 2019. Doelgroep: VO
Met dit gratis lesmateriaal volgen leerlingen de berichtgeving over de verkiezingen. Ze krijgen inzicht in de werking en procedures van de verkiezingen en de rol van de media hierin. De opdrachten maken leerlingen wegwijs in de berichtgeving over de provinciale politiek. ​Om deze te kunnen maken, zijn actuele nieuwsmedia onmisbaar. Basiskennis over politiek en staatsinrichting wordt als bekend verondersteld.

Recht voor jouDoelgroep: PO 7-8
Website met online lesmateriaal over de Rechtspraak in Nederland. Aan bod komen bijvoorbeeld: Wat is recht/rechtspraak? Wat is
democratische rechtspraak?; Wat doet een rechter?; Welke soorten recht zijn er?

Tien werkvormen over politiek: burgerschap in groep 7 en 8ProDemos, 2016. Doelgroep: PO 7-8
Boekje met tien activerende werkvormen over democratie en politiek. Elke werkvorm bevat een korte instructie met informatie over het leerdoel, de duur, de wijze van uitvoering en het benodigde materiaal.

WerkvormenboekjesProDemos. Doelgroep: VMBO 1-4, H 1-5, V 1-6
The Best of Prodemos: werkvormenboekjes met per boekje tien activerende werkvormen:
over rechtsstaat
-
 over de overlegeconomie
- over de democratie
- over staatsinrichting
- voor in de geschiedenisles
- voor het vmbo
Elke werkvorm is beschreven in een korte instructie met informatie over het leerdoel, de duur, de wijze van uitvoering en het benodigde materiaal. Bij een aantal werkvormen zijn werkbladen toegevoegd of wordt verwezen naar de website van ProDemos.