persoonsvorming

6 december 2019

Wat doet SLO aan persoonsvorming?

Over het thema persoonsvorming leven op scholen en in het veld heel verschillende beelden. Op sommige scholen geeft men er op basis van de eigen missie en visie expliciet invulling aan en is het thema duidelijk herkenbaar in lessen, vakoverstijgende activiteiten, of zelfs in de hele school als gemeenschap. Op veel andere scholen is persoonsvorming minder expliciet genoemd en ingevuld. SLO stelt nadrukkelijk geen onderwijsdoelen rond dit thema, maar verkent wel mét scholen en docenten hoe zij invulling geven aan persoonsvorming en hoe zich dit verhoudt tot de andere doelen van onderwijs (kwalificatie en socialisatie).

Onderzoek

In 2016 startte SLO een onderzoek naar de rollen en betekenissen van Burgerschap en Persoonsvorming op school. We realiseerden ons dat over burgerschap recent genoeg is onderzocht en gepubliceerd. Naar de rol van persoonsvorming is echter nog weinig onderzoek gedaan. Bovendien bestaan er grote verschillen van inzicht over het begrip en haar betekenissen.

Insteek van het onderzoek is om bij scholen te kijken hoe zij het thema 'persoonsvorming op school' concreet vormgeven. Om daar goede instrumenten voor te ontwikkelen hebben we ervoor gekozen om in de periode juli - december 2016 óók meer conceptueel aan de slag te gaan. Inmiddels heeft dat geresulteerd in een (zeer voorlopige) notitie over 'persoonsvorming als curriculaire uitdaging?!' met een daarop geënte inspiratiekaart (pdf, 145 kB).

Samenspraak

In aanloop naar die notitie organiseerden we op 21 september 2016 een 'samenspraak' over precies ditzelfde thema: persoonsvorming en/in het curriculum. Daarvoor hadden we een afgewogen mix van meer en minder bekende, maar ter zake zeer deskundige sprekers uitgenodigd.

Deze sprekers vertegenwoordigden een breed pedagogisch en levensbeschouwelijk spectrum, en daarmee zes opvattingen over wat persoonsvorming op school wel en niet is. Onder leiding van dagvoorzitter Jozef Kok is daarbij vooral naar samenhang gezocht: waar raken, overlappen de verschillende perspectieven elkaar? Waarin stemmen ook religieuze en niet-religieuze perspectieven met elkaar overeen?

Video-impressies en essays van de sprekers

Tijdens de bijeenkomst maakten wij opnamen van de bijdragen van de sprekers en de gesprekken die zij onderling en met deelnemers voerden. Behalve medewerkers van SLO waren dat ook docenten (po/vo) en leerlingen (vo). Een drietal sprekers heeft in een essay hun visie op persoonsvorming verwoord (zie links hierboven).

We hopen dat dit palet aan visies inspiratie geeft om persoonsvorming op school meer gericht, vanuit duidelijke ideeën en/of idealen, vorm te geven.

Persoonsvorming-totaal-perspectieven500

geselecteerde documenten

Leverink, R. (2019). Vorming in drie werelden. Van Twaalf tot Achtien. September 2019 38 – 39

IJsseling, H. (2019). Persoonsvorming in het curriculum? Didactief Online (juli 2019) https://didactiefonline.nl/blog/blonz/persoonsvorming-in-het-curriculum

Visser, A., Thijs, A., Zijlstra, J.J., Houkema, D. (2017). 'Personal development' as a curricular theme. Deliberating well-being, freedom and success in the Dutch curricular landscape.in: O'Neill, H. (ed.) (2017). Wellbeing in schools. International Perspectives. CIDREE-Yearbook 2017. Dublin: National Council for Curriculum and Assessment. pp 200 -218