Achtergrond digitale geletterdheid

4 november 2019

De vraag waar de vaardigheden van Digitale geletterdheidop gebaseerd zijn wordt vaak gesteld. In dit stuk wordt de achtergrond beschreven van het onderzoek, wie de opdrachtgever is en wie betrokken zijn bij de ontwikkeling van het leerplankader

Wie heeft opdracht gegeven tot het beschrijven van digitale geletterdheid?

In 2014 heeft het ministerie van onderwijs gevraagd om 21e eeuwse vaardigheden en digitale geletterdheid te beschrijven. De vraag was om rekening te houden met:

  • Internationale ontwikkelingen
  • Docenten
  • Experts
  • Uitgevers

De vraag werd door het ministerie gesteld omdat de KNAW in het rapport "Digitale geletterdheid in het funderend onderwijs" aangaf dat er in het onderwijs te weinig aandacht was voor digitale geletterdheid. Ook vroegen de scholen om meer duidelijkheid.

Waarom zijn internationale ontwikkelingen van belang?

Internationaal is digital literacy al langer onderwerp van onderzoek en beschreven. De beschrijvingen zijn dan ook door verschillende experts en organisaties aangescherpt. Begrippen zoals: ICT basic skills, Information literacy, Media literacy en Computational thinking, zijn vaardigheden die in internationale modellen vaker worden gebruikt als invulling van Digital literacy en ook in verschillende landen in het onderwijs voorkomen. De aansluiting op internationale ontwikkelingen is van belang zodat we ook gebruik kunnen maken van nieuwe inzichten en daarover eenduidig kunnen communiceren.

Wat is digitale geletterdheid?

Uit de onderzoeksrapport "21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs" blijkt dat digitale geletterdheid onderdeel is van 21e eeuwse vaardigheden en bestaat uit:

Hoe is het onderzoek verlopen?

Het onderzoek naar 21e eeuwse vaardigheden en digitale geletterdheid is in verschillende stappen uitgevoerd:

  1. Vooronderzoek - Er is gekeken naar wat er bekend is over de onderwerpen. Door naar wetenschappelijke literatuur te kijken en conferenties te bezoeken zijn uit de meest toonaangevende modellen de vaardigheden overgenomen en gebruikt en uitgewerkt.
  2. Expert raadpleging - De begrippen en omschrijvingen zijn voorgelegd aan docenten schoolleiders, lerarenopleiders en uitgevers en verder beschreven.
  3. Enquête - Via vragenlijsten zijn docenten en schoolleiders gevraagd of ze de begrippen herkennen, toepassen en hoe belangrijk ze die vinden.
  4. Onderzoeksrapporten - "". Op basis van de literatuur en de reacties van de experts, uitgevers, docenten, lerarenopleiders en schoolleiders zijn de begrippen overgenomen en is ook de onderverdeling van de vaardigheden bepaald.

Wat is de stand van zaken

Na de rapportage zijn de vaardigheden verder uitgewerkt in definities, leerplankaders, leerlijnen en leeractiviteiten. Deze zijn te vinden op 21e eeuwse vaardigheden. De leerlijnen zijn op aanvraag te krijgen door te mailen naar digitalegeletterdheid@slo.nl. De leerplankaders zijn verder uitgewerkt door gebruik te maken van internationaal beschikbare literatuur met aanvullingen uit Nederlandse materialen.