Het Codasium: een technasium voor het codeeronderwijs

4 november 2019

We zijn te gast op het Lyceum Kralingen, een school voor vwo en havo in Rotterdam. Deze school kent een technasium en is daarnaast bezig een zogenaamd Codasium op te zetten. Dat is een soort technasium voor codeeronderwijs. We spreken met Luc van Leeuwe, fulltime projectleider Codasium op de school. Van Leeuwe is een ervaren docent in voortgezet, middelbaar beroeps- en hoger beroepsonderwijs en medeauteur van een succesvolle lesmethode voor het mbo. Sinds 2017 is hij in dienst van het Lyceum Kralingen met als taak een Codasium te ontwikkelen voor leerlingen van de school.

Wat is dat, een Codasium?

"Dat is iets nieuws, een soort technasium, maar dan specifiek gericht op coderen, zoals de naam al suggereert. Onze school wil de leerlingen opleiden tot wereldburgers die hun plek weten te vinden in de samenleving en nieuwe dingen kunnen leren en daar past een Codasium goed bij."

Zijn er meer scholen met een Codasium?

"Nee, wij zijn op dit moment de enige school in Nederland met een Codasium. Maar andere scholen hebben wel belangstelling getoond. Ik zou het toejuichen als er meer scholen meedoen en er een samenwerkingsverband ontstaat, een Stichting Codasium. Daar wil ik graag werk van maken. Overigens denk ik wel dat codeeronderwijs over een paar jaar zo gemeengoed geworden is, dat een Codasium dan niet meer bijzonder is."

Maar coderen is toch niet veel meer dan een algoritme in een computerprogramma vertalen? Daar kun je toch geen compleet Codasium van maken?

"Wij gebruiken een bredere definitie van coderen en codeeronderwijs. Het gaat bij ons om diverse onderdelen van computational thinking, zoals algoritmen maken, zoeken in databases, modelleren, abstractie en problemen uiteenleggen. Ook willen we met kunstmatige intelligentie aan de slag. Dat gaat wel wat verder dan code kloppen."

Wat willen jullie bereiken met het Codasium?

"Om te beginnen willen we leerlingen vertrouwd maken met computational thinking. Ook willen we meisjes interesseren voor dit onderwerp. En in onze regio zijn er veel vacatures in de ICT. Daar willen we met het Codasium ook iets aan doen. Ten slotte willen we andere scholen ook graag stimuleren codeeronderwijs te geven."

Hoe werkt het Codasium nou op jullie school?

"Alle leerlingen krijgen in de eerste klas gedurende een half jaar twee uur coderen per week. Daarnaast krijgen ze les in het vak Onderzoek & Ontwerpen van het technasium. En daarna kunnen ze kiezen: technasium, Codasium of geen van beide. Als ze het Codasium kiezen volgen ze vanaf de tweede klas drie uur extra les per week. In de vierde klas moeten deze leerlingen opnieuw een keuze maken: verder gaan met het Codasium, verder gaan met het keuzevak informatica of een combinatie van beide. Dit schooljaar zijn we begonnen met de codeerlessen in de eerste klas."

Hoeveel leerlingen kiezen voor het Codasium?

"Twee van de vier eerste klassen hebben de codeerlessen al gevolgd. Ongeveer dertig leerlingen hebben belangstelling getoond om verder te gaan. Maar ik verwacht dat een aantal daarvan voor het technasium gaat kiezen. En niet elke leerling wordt tot het Codasium toegelaten. Omdat je extra lessen moet volgen, moet je geen problemen hebben bij de andere vakken. Bij ons moet je een voldoende hebben op Nederlands, Engels en wiskunde om het Codasium te mogen doen. En als je slechter gaat te presteren op de andere vakken, kan het zijn dat je moet stoppen. Ik hoop al met al dat we volgend jaar met twintig leerlingen in de tweede klas van start kunnen gaan. Maar mijn ideaal is dat op termijn het Codasium onderdeel is van het onderbouwprogramma."

Zou het Codasium ook geschikt zijn voor het vmbo?

"Dat weet ik niet, want onze school heeft geen vmbo. Ik zou het op het vmbo wel anders doen, minder leerstof zelf ontdekken en meer aanreiken. Ik denk dat een opdracht en klantwensen lezen ook moeilijker is voor vmbo-leerlingen dan voor onze havo- en vwo-leerlingen."

Hebben jullie een leerplan voor het Codasium?

"Jazeker. We hebben gebruik gemaakt van het leerplan van Computing at School uit Engeland, van het technasium en van de leerlijnen computational thinking van SLO. Dat hebben we uitgewerkt in leerdoelen en die weer gebundeld in subdomeinen. Die hebben we uit het nieuwe examenprogramma informatica gehaald en aangevuld met andere. Ook besteden we aandacht aan de ontwikkeling van een aantal competenties, zoals samenwerken, plannen, doorzetten, nauwkeurig werken en klantgericht werken. Het Codasium leent zich daar goed voor."

"Ook zoeken we naar verbanden tussen computational thinking en de schoolvakken. Zo hebben leerlingen een programma geschreven dat zinnen op rijm maakt. Anderen hebben een programma gemaakt dat een kaartje maakt waarop aardbevingen uit het verleden te zien zijn. En is er een soort digitaal dominospel gemaakt waarmee begrippen uit de biologie met elkaar in verband gebracht moeten worden."

Hebben jullie dat leerplan in je eentje gemaakt?

"Nee, wij hebben samengewerkt met de plaatselijke hogeschool, met enkele universiteiten en met SLO. Ook het regionale bedrijfsleven is betrokken geweest."

Wie geeft de Codasiumlessen?

"Wij hebben onvoldoende informaticadocenten om de lessen te geven. Daarom maken wij gebruik van studenten en mensen uit het bedrijfsleven en andere organisaties. Die leveren de deskundigheid aan. Een docent van onze school geeft feitelijk de lessen, maar kan dus gebruik maken van deskundigheid van de studenten en medewerkers. We zijn bezig een pool te maken van studenten en mensen uit het bedrijfsleven. Eén bedrijf heeft zijn medewerking toegezegd en studenten zijn er ook al. Wat wel lastig is, is dat studenten soms plotseling stoppen, bijvoorbeeld omdat ze een andere studie gaan doen."

"Ik denk dat dit soort 'hybride docenten' vaker zullen voorkomen. We kunnen bij sommige vakken zo het lerarentekort tegengaan."

Hoe toetsen en examineren jullie in het Codasium?

"We zijn met het Ministerie van Onderwijs in gesprek om van coderen een eindexamenvak te maken. Ik ben daar optimistisch over en hoop dat het over vijf jaar rond is. Voordat het zover is krijgen leerlingen een certificaat. Ze krijgen geen cijfers. In plaats daarvan kijken we hoe ze programma’s maken en samenwerken met andere leerlingen."

Doet het primair onderwijs ook nog op een of andere manier mee?

"Hier in Rotterdam hebben we het technologiepact en in het kader daarvan wordt gewerkt aan uitstraling van het Codasium naar het primair onderwijs. Ik vind het heel belangrijk dat codeeronderwijs al in het primair onderwijs begint. Daar kan enthousiasme bij leerlingen ontstaan voor techniek en computational thinking."

Als iemand dit leest en denkt: dat wil ik ook op mijn school, wat kan hij dan doen?

"Hij kan met ons meedoen. Ik ben graag bereid zo'n school ondersteuning te bieden. Bovendien is het Codasium laagdrempelig; alle leerplannen en materialen zijn of komen online beschikbaar. Je moet wel een docent hebben die het wil geven en een kring van studenten of mensen uit het bedrijfsleven die als expert willen meedoen in de lessen. En je moet tijd investeren om het Codasium op je school van de grond te krijgen. Daarvoor is geld nodig. Je zou kunnen denken aan een docent die met een LOF-beurs het Codasium opzet en daar vervolgens onderzoek naar doet. Of aan je gemeente, want die heeft soms ook potjes om ICT-onderwijs te stimuleren."

Maar ik kan toch niet zo maar drie lesuren per week extra geven?

"Nou ja, je kunt gebruik maken van de keuzewerktijd of van de tijd van projectweken hiervoor gebruiken. En wij hebben ons leerplan zo gemaakt dat wij de tweede en derde klassen tegelijk les kunnen geven. Het maakt bij ons niet uit of je na de eerste klas begint met de leerstof van de tweede klas of van de derde klas. En ook voor de vierde en vijfde klassen doen we zoiets. Al met al kosten de lessen bij ons ongeveer drie tiende weektaak."

Wat heb je verder nodig?

"De docent die de lessen geeft, moet enthousiast zijn voor techniek en onderwijskundig en pedagogisch sterk zijn. Hij hoeft geen vakkennis te hebben, want die hebben de experts wel.
Je hoeft niet te investeren in nieuwe apparatuur of software; alles staat online en in de cloud. Dat is voor het systeembeheer wel zo makkelijk."

We nemen afscheid van Luc van Leeuwe op het Lyceum Kralingen. Ter afsluiting geeft hij ons mee dat hij graag bereid is scholen te helpen bij de invoering van het Codasium en verwijst hij ons naar de website www.codasium.nl.


Victor Schmidt

victor_schmidt

Van de website www.codasium.nl

Met het Codasium wil Lyceum Kralingen leerlingen voorbereiden op een toekomst waarin zij steeds opnieuw hun plaats moeten bepalen. Gedreven door technologische ontwikkelingen zal het nodig blijven om steeds nieuwe dingen te leren, lang nadat zij onze school hebben verlaten. Dit zien wij als een grote kans! Zo kunnen zij nieuwe mogelijkheden creëren en zichzelf in nieuwe richtingen ontwikkelen. Op het nieuwe Codasium trainen wij de open houding en de vaardigheden die hiervoor nodig zijn. Het is een plek waar uw kind de toekomst met vertrouwen tegemoet leert zien.

Op het lesprogramma staat onder meer:

  • coderen (in Python)
  • algoritmes (specifieke problemen oplossen, door bijvoorbeeld te zoeken en sorteren)
  • modelleren (problemen / gegevens / processen gestructureerd vormgeven)
  • SQL (het raadplegen van grote verzamelingen gegevens)
  • Prolog (een programmeertaal die aansluit bij kunstmatige intelligentie)

Het streven is te komen tot een landelijk netwerk waar alle scholen die deelnemen aan het Codasium onderdeel vanuit maken.